گندواش‌
گونه دیگرى از آرتمیزیا در ایران مى‌روید كه نام محلى آن در اطراف رشت‌«واش»و«گندواش»و در مازندران«گن‌نما»است.این گیاه كه در چین بطوروسیعى مصرف دارویى دارد و در ایران نیز در تمام سرتاسر شمال ایران درمازندران و گیلان و بندر گز مى‌روید از خانوادهء eatisopmoC است و نام علمى آن‌ .Launna aisimetrA مى‌ باشد.

مشخصات


گیاه‌ aunna.A یكساله است،برگهاى آن ریشه‌اى،نسبتا دراز با دمبرگ و گلهاى‌آن كوچك است.

تركیبات شیمیایى‌

از نظر تركیبات شیمیایى در گیاه وجود سینئول‌ ١ یا اوكالیپتول‌ ٢ ،آرتمیزیاكتون‌ ٣ ،ایزوآرتمیزیاكتون‌ ۴ ،كادینن‌ ۵ و كاریوفیلن‌ ۶ ،تأیید شده است‌[چونگ یائوچى‌].

خواص-كاربرد

در چین از تخم گیاه در استعمال داخلى براى معالجهء عرق شبانه‌[تاناكااوداشیما].و رفع نفخ و سوءهاضمه و بیمارى سل استفاده مى‌شود[استوارت‌].

سرشاخه‌هاى علفى و جوان آن براى رفع اسهال خونى مزمن و بیمارى‌هاى چشم‌كاربرد دارد[روا].معمولا گیاه را قبل از گل كردن در تابستان چیده و خشك‌مى‌كنند.این دارو تلخ و خنك‌كننده است و بخصوص براى كاهش تب و تب‌مالاریا و در موارد سرماخوردگى تابستانه با تب و براى رفع جوش و كورك‌استعمال مى‌شود.در هند و چین از این گیاه براى معالجهء زردى و به عنوان مدّراستفاده مى‌شود.به علاوه براى كمك به هضم غذا و تقویت براى زنان حامله‌تجویز مى‌شود[فوكود]و پس از تولد بچه به عنوان اشتهاآور توصیه مى‌شود[كروست و پتلو].

گونهء دیگرى از این گیاه آرتمیز یا سابقا در بازار دارویى ایران به نام‌قیصوم عرضه مى‌شد و در حقیقت نام آن«قیصوم بستانى»است.این گیاه دراروپا مصرف دارویى داشته است.به فرانسوى و snidraj sed enoruA و enatorbA و ellennortiC و به انگلیسى‌ doownrehtuoS گفته مى‌شود.گیاهى‌است از خانوادهء eatisopmoC نام علمى آن‌ .L munatorba aisimetrA مى‌باشد.

به گیاه دیگرى از منسوبین نزدیك بومادران نیز قیصوم گویند كه شرح آن دربخش دیگرى از این كتاب آمده است.

مشخصات

گیاهى است چندساله با ساقه‌هاى چوبى برگهاى آن با تقسیمات زیاد به شكل نخ‌باریك درآمده و اگر بین انگشتان فشرده شود بوى لیموترش از آن استشمام مى‌شود.

بلندى آن تا یك متر است.این گیاه بومى سیبرى و بالكان است.در ایران تاكنون‌شناسایى نشده است.

خواص-كاربرد

در كتب طب سنتى این گیاه را گرم و خشك مى‌دانند و معتقدند كه خوردن‌دم‌كردهء آن براى رفع درد سینه و تنگى نفس،دفع كرم معده و روده و همچنین بعنوان‌مدّر مفید است.ضماد پختهء گیاه بابه براى تحلیل ورمهاى سخت نافع است.از له‌شدهءگیاه براى التیام زخم و جراحت استفاده مى‌شود.جوشاندهء  ۴٠  گرم سرشاخه‌هاى‌خشك گلدار و برگ گیاه كه در آب نمك جوشیده شده باشد،محلولى مفید براى‌معالجهء زخمهاى قانقرایایى و زخمهاى عفونى در استعمال خارج است.اگر  ٢٠ - ١۵ گرم از این گیاه را در  ١٠٠٠  گرم آب جوش،دم كنند براى تقویت و هضم غذا وهمچنین به عنوان آرام‌بخش مفید است.

منبع:معارف گیاهی